QR Kod Nasıl Oluşturulur? Telefonda ve Bilgisayarda Ücretsiz Yöntemler

Restoran menüsü, düğün davetiyesi, kartvizit, dükkân camına asılan Wi-Fi şifresi… QR kod artık her yerde ve iyi haber şu: bir tane oluşturmak gerçekten beş dakikalık iş. Üstelik çoğu durumda ek bir uygulama indirmenize ya da bir siteye üye olmanıza bile gerek yok. Tarayıcınız, telefonunuzun ayarları ya da hazır gelen bir kestirme işinizi görüyor.

Bu yazıda önce bilgisayarda, sonra iPhone ve Android’de QR kod üretmenin en kısa yollarını anlatıyorum. Ardından basmadan önce mutlaka bilmeniz gereken birkaç ayrıntıya geçiyoruz, çünkü en sık yapılan hata kodu oluşturmak değil, yanlış yerde ve yanlış biçimde kullanmak.

QR kod aslında ne taşır?

QR kod, içine yazı gömülmüş bir karekoddan ibaret. Bu yazı bir web adresi olabilir, düz bir metin olabilir, bir telefon numarası ya da Wi-Fi ağ bilgisi olabilir. Telefon kamerası kodu okuduğunda içindeki metni çözer ve türüne göre ne yapacağına karar verir: adresse tarayıcıyı açar, Wi-Fi bilgisiyse ağa bağlanmayı önerir.

Bu ayrım önemli çünkü iki farklı QR kod türü var. Statik QR kod, bilgiyi doğrudan kendi içinde taşır; bir kez basıldıktan sonra değiştirilemez ama sonsuza kadar çalışır. Dinamik QR kod ise sizi önce bir hizmet sağlayıcının kısa adresine götürür, oradan asıl hedefe yönlendirir. Hedefi sonradan değiştirebilirsiniz, tarama istatistiği görebilirsiniz; ama o hizmet kapanırsa ya da aboneliğiniz biterse kod da ölür. Bu yazıdaki yöntemlerin hepsi statik kod üretir ve kişisel kullanımın büyük kısmı için doğru tercih de budur.

Bilgisayarda QR kod oluşturma

Google Chrome ve Microsoft Edge ile

Bir web sayfasının QR kodunu istiyorsanız en hızlı yol tarayıcının kendisi. Chrome’da paylaşmak istediğiniz sayfayı açın, sayfada boş bir yere sağ tıklayın ve “Bu sayfa için QR kodu oluştur” seçeneğini seçin. Açılan küçük pencerede kod hazır; altında adres satırı da düzenlenebilir durumda, yani adresi elle değiştirip farklı bir bağlantının kodunu da alabilirsiniz. “İndir” düğmesi kodu PNG olarak kaydeder.

Edge’de de benzer bir seçenek var; adres çubuğundaki paylaşım menüsünde ya da sağ tık menüsünde QR kod oluşturma bulunuyor. Menü adları sürüme göre biraz farklılık gösterebilir ama mantık aynı.

Tarayıcı yönteminin tek sınırı, yalnızca web adresi için tasarlanmış olması. Düz metin, vCard ya da Wi-Fi bilgisi için başka bir araca ihtiyacınız olacak.

Canva ve benzeri tasarım araçlarıyla

Kodu bir afişe, menüye ya da davetiyeye yerleştirecekseniz Canva gibi tasarım araçları işi tek ekranda bitirmenizi sağlar. Canva’nın uygulamalar bölümünde bir QR kod aracı var; bağlantıyı yapıştırıyorsunuz, kod doğrudan tasarımın içine ekleniyor. Böylece ayrı bir dosya indirip yüklemekle uğraşmıyorsunuz.

İnternette “ücretsiz QR kod oluştur” diye aratınca çıkan sayısız site de var. Bunların bir kısmı gerçekten statik kod verir, bir kısmı ise size fark ettirmeden dinamik kod üretir ve birkaç hafta sonra “deneme süreniz doldu” diyerek kodu devre dışı bırakır. Bu yüzden bir site kullanacaksanız çıkan kodu taratıp açılan adrese bakın: sizin yazdığınız adres yerine sitenin kendi kısa bağlantısı görünüyorsa, o kod dinamiktir.

Telefonda QR kod oluşturma

iPhone’da Kestirmeler uygulamasıyla

iPhone’da ayrı bir uygulama indirmeden QR kod yapmanın en temiz yolu, zaten yüklü gelen Kestirmeler (Shortcuts) uygulaması.

1. Kestirmeler uygulamasını açın ve sağ üstteki “+” ile yeni bir kestirme başlatın.
2. Eylem arama kutusuna “Metin” yazın ve Metin eylemini ekleyin; içine bağlantınızı ya da metninizi yazın.
3. Ardından “QR” diye aratıp “QR Kodu Oluştur” eylemini ekleyin.
4. Son olarak “Hızlı Bakış” ya da “Fotoğraf Albümüne Kaydet” eylemini ekleyin.
5. Kestirmeyi çalıştırın; kod ekrana gelir ya da Fotoğraflar’a kaydedilir.

İlk kurulum iki dakika sürer ama sonrasında her seferinde yalnızca metni değiştirip çalıştırmanız yeterli. İsterseniz Metin eylemi yerine “Her Seferinde Sor” seçeneğini kullanıp kestirmeyi evrensel bir QR üreticisine dönüştürebilirsiniz.

iPhone’da Chrome kullanıyorsanız, sayfayı açıp paylaşım menüsünden QR kod oluşturma seçeneğine de ulaşabilirsiniz.

Android’de Chrome ve Wi-Fi paylaşımıyla

Android’de Chrome’da bir sayfayı açıp üç nokta menüsünden “Paylaş”a dokunduğunuzda çıkan seçenekler arasında “QR kodu” bulunuyor. Kodu ekranda gösterebilir ya da indirebilirsiniz.

Wi-Fi şifresi paylaşmak içinse hiçbir araca gerek yok. Android’de Ayarlar > Ağ ve İnternet (ya da Bağlantılar) > Wi-Fi bölümüne girip bağlı olduğunuz ağa dokunduğunuzda “Paylaş” seçeneği çıkıyor; kilit ekranı doğrulamasından sonra ağın QR kodu ekrana geliyor. Misafirleriniz bu kodu kendi kameralarıyla okutup şifreyi yazmadan bağlanabiliyor. Menü adları üreticiye göre değişse de özellik Android 10 ve sonrasında yaygın olarak bulunuyor. Bu kodun ekran görüntüsünü alıp yazdırarak kafenin ya da evin bir köşesine asmak da mümkün.

Basmadan önce kontrol listesi

QR kodu ekranda göstermekle kâğıda basmak arasında ciddi fark var. Matbaaya gitmeden önce şu noktalara bakın:

• Farklı telefonlarla test edin. En az bir iPhone ve bir Android ile, hem yakından hem bir metre kadar uzaktan okutun.
• Kenar boşluğu bırakın. QR kodun etrafında “sessiz bölge” denen boş bir alan olmalı. Kodu bir çerçeveye ya da yazıya yapıştırırsanız okuma zorlaşır.
• Kontrastı bozmayın. Açık zemin üzerine koyu kod en güvenli seçenek. Ters renk (koyu zemine açık kod) bazı okuyucularda sorun çıkarır.
• Boyutu küçültmeyin. Kartvizitte bile kodun kenarı birkaç santimetreden az olmamalı. Uzaktan okunacak afişlerde daha büyüğü gerekir.
• Adresi kısa tutun. Uzun bağlantılar kodu daha yoğun ve daha zor okunur hale getirir. Gereksiz takip parametrelerini silin.
• Logo eklerken abartmayın. QR kodlar hata düzeltme özelliği sayesinde bir kısmı kapansa da okunabilir; ancak ortaya büyük bir logo koymak bu payı tüketir.

Güvenlik tarafı: siz de dikkatli olun

QR kod oluşturmak kolay olduğu kadar, kötüye kullanmak da kolay. Otopark ödeme makinelerine, restoran masalarına sahte QR etiketi yapıştırılarak insanların sahte ödeme sayfalarına yönlendirildiği vakalar dünyanın farklı yerlerinden bildiriliyor. Kendi kodunuzu kamuya açık bir yere asıyorsanız ara ara üstüne başka bir etiket yapıştırılıp yapıştırılmadığını kontrol edin.

Okuyan taraf olduğunuzda da telefonunuzun kod okunduktan sonra gösterdiği adres önizlemesine bakın. Tanımadığınız bir alan adı çıkıyorsa ya da sizden hemen kart bilgisi, e-Devlet şifresi gibi hassas bilgiler isteniyorsa durun.

Bir de gizlilik notu: bazı ücretsiz QR sitelerine vCard oluşturmak için adınızı, telefonunuzu, adresinizi giriyorsunuz. Dinamik kodlarda bu bilgiler o sitenin sunucusunda tutulur. Kişisel iletişim bilgilerinizi, özellikle ev adresinizi, güvenmediğiniz sitelere girmeyin; mümkünse statik kod üreten araçları tercih edin.

Sık Sorulan Sorular

Oluşturduğum QR kodun süresi dolar mı?

Statik QR kodların süresi dolmaz; bilgi kodun içinde olduğu için kod var olduğu sürece çalışır. Süresi dolan kodlar, bir hizmetin sunucusu üzerinden yönlendirme yapan dinamik kodlardır. Hedef adresin kendisi kapanırsa elbette kod da boş bir sayfaya götürür.

QR kod oluşturmak için para ödemem gerekir mi?

Temel statik kodlar için hayır. Chrome, Edge, iPhone Kestirmeler ve Android’in Wi-Fi paylaşımı tamamen ücretsizdir. Ücretli hizmetler genellikle dinamik kod, tarama istatistiği ve toplu üretim gibi ek özellikler için para ister.

QR kodun ortasına logo koyabilir miyim?

Koyabilirsiniz; QR kodlar belli bir oranda hasarı tolere edecek şekilde tasarlanmıştır. Ama logoyu küçük tutun ve basmadan önce mutlaka farklı telefonlarla test edin.

Wi-Fi QR kodunu paylaşmak güvenli mi?

Kodu okuyan herkes ağınıza bağlanabilir, yani şifreyi söylemekle aynı etkiyi yapar. Misafirler için ayrı bir misafir ağı açıp o ağın kodunu paylaşmak ev ağınızı daha iyi korur.

Menü adları tarayıcı, işletim sistemi ve üretici arayüzüne göre küçük farklılıklar gösterebilir.